بود و نبود مجلس در شرایط اضطراری فرقی دارد؟

بود و نبود مجلس در شرایط اضطراری فرقی دارد؟

مجلس دهم از روز ۹ اسفند ۱۳۹۸ تا ۱۹ فروردین ۱۳۹۹ به‌دلیل شیوع ویروس کرونا در ایران تعطیل بود. حالا با گذشت بیش از دو هفته از بازگشایی، نمایندگان مجلس با اظهار‌نظرهای مختلف در رسانه‌ها حاضر می‌شوند و طرح‌هایی را ارائه می‌کنند که بیشتر نشان از سردرگمی و کلافه‌گی مجلس در شرایط جدید دارد تا ارائه طرح و برنامه برای مقابله با آن. یکی از بخشیدن حقوق خود به نیازمندان می‌گوید و دیگری از رایزنی برای تعویق اقساط وام مسکن و آن دیگری از لزوم مشارکت نهادهای وابسته به رهبر جمهوری اسلامی در تامین هزینه‌های مالی مقابله با کرونا! ولی هیچ‌کدام راه به‌جایی نمی‌برند و همه در حد اظهار‌نظر باقی‌ می‌مانند. حتی طرح سه فوریتی تعطیل‌کردن یک ماهه کشور نیز در مجلس با اقبال روبرو نمی‌شود و نهایتا کشور به همان روال سابق اداره می‌شود! 

آیا بود و نبود مجلس در شرایط اضطراری موجود فرقی می کند؟ این گزارش می کوشد به این پرسش پاسخ دهد.

از پرداخت خمس حقوق اردیبهشت نمایندگان تا «کمک» نهادهای وابسته به رهبر

شیوع ویروس کرونا از دو جنبه ترسناک است؛ اول سلامت و دوم اقتصاد. در شرایطی که در اقتصاد به شدت شکننده ایران، بسیاری از مشاغل تعطیل یا نیمه تعطیل شده‌اند و کمک‌های دولتی به مردم تنها راه نجات مردم از فقر است، نمایندگان مجلس، تصمیم به پرداخت خمس حقوق اردیبهشت ماه خود به افراد نیازمند کرده‌اند. پیش‌تر نیز ۵ نماینده فعلی مجلس در نامه‌ای به علی لاریجانی، رییس مجلس دهم، از بخشیدن حقوق خود تا پایان دوره نمایندگی به وزارت بهداشت برای مقابله با کرونا خبر داده و خواسته بودند که بخش از منابع مالی نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی از جمله «شستا»، «هلدینگ‌های بزرگ پتروشیمی»، «آستان قدس رضوی»، «بنیاد مستضعفان» و «ستاد فرمان اجرایی امام» برای مقابله با کرونا در اختیار وزارت بهداشت قرار گیرد.

کمی پس از طرح این خواسته، غلامرضا حیدری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس دهم نیز بحث «کمک» نهادهای وابسته به رهبر جمهوری اسلامی به دولت را مطرح کرده و گفته‌بود: معتقدم تنها راهی که می‌توان انجام این است که یکسری از نهادها که منابع مالی خوبی دارند به کمک دولت بیایند؛ چرا‌که دارایی‌های این نهادها متعلق به ملت و مملکت است.

او همچنین گفته بود: بنیاد مستضعفان متعلق به مردم بوده و با این توجیه دست به برخی کارها زد، بنابراین جا دارد بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی فرمان امام و آستان‌های مختلف که منابع درآمدی دارند صادقانه و داوطلبانه بدون این‌که سر مردم منت بگذارند و فکر کنند صدقه می‌دهند دارایی‌هایشان را در اختیار مردم قرار دهند.

حیدری در وصول این کمک‌ها، «تدبیر رهبری» را اساسی خوانده بود و برای وادار کردن نهادهای زیر‌نظر رهبر جمهوری اسلامی به پرداخت هزینه‌های مقابله با کرونا، رهبر را خطاب قرار داده‌بود. این درحالیست که علی خامنه‌ای خود بارها با پرداخت مالیات نهادهای زیر نظر خود مخالفت کرده‌است.

شهاب‌الدین بی‌مقدار، نماینده تبریز نیز از لزوم اجرایی شدن ماده ۴۹ قانون اساسی توسط دولت یاد کرده و گفته‌بود: مراکزی که  پول دست‌شان است، مطابق اصل ۴۹ کم نیستند، بنیادها، ارگان‌ها و ستاد اجرایی فرمان امام پول دارند و می‌توانند به دولت کمک کنند. البته منظور از کمک آن چیزی نیست که تلویزیون نشان می‌دهد که جایی گوشت یا غذای گرم می‌دهند یا اینکه ستاد اجرایی فرمان امام حدود یک میلیون بسته معیشتی برای خانوارها در نظر می‌گیرد و  یا بنیاد مستضعفان برای کولبران کارت یک میلیونی هدیه می‌دهد.

او دولت را مجری قانون دانسته و از دولت خواسته بود که مطابق اصل ۴۹ قانون اساسی این نهادها را مجبور به پرداخت هزینه‌های مبارزه با کرونا کند.

اصل ۴۹ قانون اساسی دولت را موظف می‌داند که ثروت‌های ناشی از ربا، غصب ‌، رشوه ‌، اختلاس‌، سرقت‌، قمار، سواستفاده از موقوفات‌، سواستفاده از مقاطعه‌کاری‌ها و معاملات دولتی‌، فروش زمین‌های ‌موات و مباحات اصلی‌، دایر‌کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر‌مشروع را گرفته و به صاحب حق رد کند و در صورت ‌معلوم ‌نبودن او به بیت‌المال بدهد این حکم باید با رسیدگی و تحقیق ‌و ثبوت شرعی به وسیله دولت اجرا شود.

تامین معاش مردم، پرداخت یارانه و تخفیف‌های مالیاتی برای کارفرمایان و تولیدکنندگان

در راستای مقابله با تاثیرات اقتصادی کرونا، برخی دیگر از نمایندگان موضوع تامین معاش مردم و پرداخت یارانه و حتی تخفیف‌های مالیاتی و بسته‌های حمایتی از تولیدکنندگان و کارفرمایان را مطرح کرده‌اند. 

برای مثال، مهرداد لاهوتی، نماینده لنگرود موضوع تخفیف‌های مالیاتی به کارفرمایان را عنوان کرده و گفته‌بود: دولت باید به صاحبان مشاغل تخفیف مالیاتی دهد، به هرحال کسب و کار و تولید در این روزها تعطیل شده است صاحبانش درآمدی نداشته‌اند که بتوانند مالیات مصوب را پرداخت کنند. 

او همچنین از بسته حمایتی برای تولیدکنندگان خبر داده‌‌است.

برخی دیگر از نمایندگان نیز در راستای حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، بحث پرداخت یارانه و حتی به تعویق انداختن سررسید اقساط وام مسکن را نیز مطرح کرده‌اند که مشخص نیست با وجود وضعیت مالی دولت، تا چه حد قابل تحقق است. البته، گفته می‌شود که وام قرض‌الحسنه یک میلیون تومانی به زودی به حساب سرپرستان خانوارها واریز خواهد شد.

از تعطیلی مدارس، کنکور و دانشگاه‌ها تا تعطیلی کل کشور

از وقتی مجلس باز شده‌است. موج دوخواست‌های نمایندگان برای تعطیلی مدارس، دانشگاه‌ها و حتی کنکور نیز دوباره به‌راه افتاده‌است. هرچند گفته‌ می‌شود که جوان‌ترها کم‌تر در آسیب ابتلای سخت به بیماری کووید-۱۹ هستند، ولی با توجه به این‌که کودکان و نوجوانان ناقلان خوبی برای بیماری کووید-۱۹ هستند، اولین جاهایی که در تمام نقاط دنیا تعطیل شدند، مدارس و دانشگاه‌ها بودند. در ایران نیز، مدارس و دانشگاه‌ها در هفته اول علنی شدن شیوع ویروس کرونا تعطیل شدند. حالا برخی نمایندگان موضوع تعطیل شدن دانشگاه‌ها و مدارس تا پایان سال تحصیلی و لغو شدن کنکور را مطرح می‌کنند. 

حمایت میرزاده، عضو کمیسیون آموزش مجلس، جزو نخستین کسانی بود که پس از بازگشایی مجلس از لزوم لغو کنکور ورود به دانشگاه‌ها و جایگزین کردن آن با پذیرش بر مبنای سوابق تحصیلی دانش‌آموزان را مطرح کرد. او ضمن انتقاد از عملکرد مسوولان در برابر مافیای کلاس کنکور در کشور، ابراز امیدواری کرده بود که شاید کرونا بتواند، نظام ناعادلانه کنکور در ایران را برای همیشه ملغی کند.

اما بحث تعطیلی فقط مختص تعطیلی مراکز آموزشی نیست. یکی از اولین طرح‌هایی که مجلس دهم پس از بازگشایی در روز ۱۹ فروردین ۱۳۹۹ بررسی کرد، طرح سه فوریتی تعطیلی یک‌ماهه کشور بود که با جزییات، منابع مالی این تعطیلی را نیز عنوان کرده‌بود. اما این طرح با بررسی نمایندگان مشکل‌دار تشخیص داده شده و به‌طور کلی کنار گذاشته‌شد. برخی نمایندگان، از جمله مسعود پزشکیان که در بیماری و غیاب علی لاریجانی، ریاست مجلس را برعهده دارد، از مخالف قانون بودن این طرح خبر داده و گفته‌بود: طرح سه فوریتی تعطیلی یک‌ماهه کشور از نظر قانونی اشکال دارد و دولت باید در ارتباط با این موضوع لایحه‌ای با فوریت ارائه دهد. بنابراین با توجه به نظر موافق نمایندگان اخطار مذکور وارد و طرح سه فوریتی قابل‌طرح در صحن نیست.

گفتنی است آن‌گونه که به نظر می‌رسد دولت به‌دنبال تعطیل کردن کشور نیست و احتمالا وزارت بهداشت نیز در پی رسیدن به ایمنی گله‌ای یا عمومی است که گفته می‌شود در مورد بیماری‌هایی مانند آبله حاصل شده‌است.

تشکر از کادر درمانی و استخدام بیشتر پزشکان و پرستاران برای کاهش فشار بر کادر درمان

یکی دیگر از اقداماتی که نمایندگان مجلس به‌صورت انفرادی انجام داده‌اند، تشکر از کادر درمانی بیمارستان‌هاست. هر چند تشکر و قدردانی از افرادی که در صف اول مقابله با کرونا هستند، حائز اهمیت بسیار است، اما کافی نیست. در همین راستا، برخی دیگر از نمایندگان، بحث استخدام بیشتر پرستاران و پزشکان و سایر افراد کادر درمانی توسط دولت را مطرح کرده اند که می‌تواند از فشار کار روی این افراد و شیفت‌های طولانی‌مدت بکاهد. 

ظاهرا این درخواست نمایندگان نیز از سوی دولت نادیده گرفته‌شده‌است، زیرا در طی دو ماه اخیر، نه تنها پرستاران و پزشکان بیشتری استخدام نشده‌اند، بلکه بیمارستان‌های خصوصی به بهانه عوارض کرونا، آن‌ها را اخراج نیز می‌کنند.

هر چند از گوشه و کنار خبرهایی از واکنش‌های انفرادی و گاه گروهی نمایندگان مجلس درباره راهکارهای مقابله با کرونا به گوش می‌رسد، اما تمام این واکنش‌ها، تنها سروصداهای رسانه‌ای هستند و خود نمایندگان نیز می‌دانند که دست‌شان از همه‌جا و همه چیز کوتاه‌است. آن‌ها احتمالا از ماه‌ها قبل متوجه شده‌اند که حضوری نمایشی در عرصه سیاست ایران دارند و اظهارنظرها یا طرح‌ها و درخواست‌هایشان برای هیچ نهادی حائز اهمیت نیست. مجلسی که هیچ‌کاره‌است و خود نیز به این واقعیت به خوبی واقف است! وقتی در شرایط اضطراری کاری از مجلس و نمایندگان ساخته نیست انتظار اینکه در شرایط عادی نیز کسی از مجلس حساب ببرد بیهوده است.