نارضایتی نمایندگان از حقوق‌دان‌های شورای نگهبان؛ رویه انتخاب باید تغییر کند

نارضایتی نمایندگان از حقوق‌دان‌های شورای نگهبان؛ رویه انتخاب باید تغییر کند

نمایندگان دهمین دوره مجلس شورای اسلامی پس از اصلاح «قانون انتخابات» و محدود کردن شورای نگهبان در رد صلاحیت فله‌ای کاندیداها، در روزهای باقی مانده تا پایان عمر این دوره می‌کوشند با اصلاح آیین‌نامه داخلی مجلس، رویه انتخاب حقوق‌دان‌های شورای نگهبان را تغییر دهند.
آن‌ها با این کار می‌خواهند هم اعتراض خود را به عملکرد حقوق‌دان‌های شورای نگهبان نشان دهند و هم شرایطی ایجاد کنند تا دست نمایندگان در انتخاب آن‌ها بازتر باشد.

به گزارش «ایران‌وایر»، نمایندگان مجلس دهم در جلسه علنی روز سه‌شنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۹ خواستار در اولویت قرار گرفتن «طرح اصلاح آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی» با هدف تغییر رویه انتخاب حقوق‌دان‌های شورای نگهبان شدند.

براساس «قانون اساسی»، شش حقوق‌دان شورای نگهبان به پیشنهاد رییس قوه قضاییه و رای نمایندگان مجلس برگزیده می‌شوند. شورای نگهبان شش عضو حقوق‌دان و شش عضو فقیه دارد.

با تصویبِ در اولویت قرار گرفتن طرح اصلاح آیین‌نامه داخلی مجلس که به تقاضای ۵۰ نماینده مطرح شد، این طرح در دستور کار هفته آینده مجلس شورای اسلامی قرار خواهد گرفت. نظر به این که اصلاح این آیین‌نامه نیاز به تایید شورای نگهبان ندارد، چنان‌چه نمایندگان هفته آینده به اصلاح این قانون رای مثبت دهند، تصویب شده تلقی و لازم الاجرا می‌شود. 

براساس طرح اصلاح قانون آیین‌نامه داخلی مجلس، حقوق‌دان‌های معرفی شده به قوه مقننه حق انصراف ندارند و چنان‌چه نمایندگان به آن‌ها رای دهند، به عضویت شورای نگهبان در می‌آیند.
پیش از این، در جریان انتخاب حقوق‌دان‌های معرفی شده به مجلس، برخی از آن‌ها هنگام رای‌گیری انصراف دادند و عملا دست مجلس را در انتخاب بستند. چراکه رییس قوه قضاییه دو برابر حقوق‌دان‌های مورد نیاز شورای نگهبان به مجلس حقوق‌دان معرفی می‌کند و با انصراف برخی از آن‌ها، عملا مجلس حق انتخاب ندارد.

«غلامرضا کاتب» به عنوان نماینده متقاضی این طرح با بیان این که طرح اصلاح آیین‌نامه داخلی مجلس در نحوه انتخاب حقوق‌دان‌های شورای نگهبان یکی از مهم‌ترین ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران را قانونمندتر می‌کند، گفت: «در سال گذشته تعدادی از حقوق‌دان‌ها برای حضور در شورای نگهبان توسط رییس قوه قضاییه به مجلس معرفی شدند ولی در هنگام رأی‌گیری، یکی از آن‌ها انصراف داد که این مساله موجب تضییع حقوق نمایندگان در حق انتخاب این حقوقدان‌ها شد.»

رییس «کمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی» مجلس ادامه داد: «انصراف یکی از حقوق‌دان‌ها حق رییس قوه قضاییه در معرفی افراد حقوق‌دان به مجلس را نیز تضییع می‌کند. در این طرح تأکید شده اگر قرار است فردی انصراف دهد، رییس قوه قضاییه باید از آن مطلع باشد تا در این صورت فرد دیگری را به مجلس معرفی کند. امروز نیازمند حاکم شدن یک انضباط اداری در شورای نگهبان هستیم. این طرح هم‌چنین به تعداد رأی‌دهندگان نیز اشاره‌ای دارد.»

به نظر می‌رسد رد صلاحیت گسترده نمایندگان مجلس توسط شورای نگهبان در جریان انتخابات مجلس یازدهم و نارضایتی نمایندگان از عملکرد حقوق‌دان‌های این شورا، از جمله دلیل اصلی تقاضای در اولویت قرار گرفتن این طرح باشد.
پیش از این، «محسن کوهکن»، نماینده لنجان در مجلس گفته بود: «حقوقدان‌های شورای نگهبان روز اول متواضعانه می‌نشینند و از مجلس رای می‌گیرند و بعد جواب تلفن ما را هم نمی‌دهند.»
به گفته محسن کوهکن، مجلس برای منتخبان قانون دارد و رییس و هیأت رییسه را برای یک سال انتخاب می‌کند: «آیین‌نامه می‌گوید اگر تخلف کنند، استیضاح می‌کنیم اما برای حقوق‌دان‌های شورای نگهبان چیزی نداریم!»  

مطهری: شورای نگهبان باید در رفتارش تجدیدنظر کند

«علی مطهری»، نماینده تهران در مجلس نیز با بیان این که شورای نگهبان باید در رفتارش تجدیدنظر کند، گفت: «اعتراض نمایندگان شخصی نیست، دغدغه است. این طور نیست که نمایندگان صرفا به خاطر این که رد صلاحیت شده‌اند، اعتراض می‌کنند. اکثر نمایندگان نگران آینده انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و کاهش سرمایه اجتماعی کشورند.»

مطهری که در نطق میان دستور مجلس صحبت می‌کرد، با اشاره به تصویب طرح اصلاح قانون انتخابات در جلسه قبل گفت: «در بررسی طرح اصلاح قانون انتخابات مشاهده شد اصول‌گرا و اصلاح‌طلب، رد صلاحیت شده یا نشده تلاش کردند موضوع یاد شده را به سرانجام برسانند. بنابراین شورای نگهبان باید در رفتارش تجدیدنظر کند.»

 «مصطفی کواکبیان»، دیگر نماینده تهران نیز در تذکری گفت: «ما در بحث انتخاب حقوق‌دان‌های شورای نگهبان نیز با مساله مهمی روبه‌رو هستیم. پیشنهاد ما این است که اعضای حقوق‌دان شورای نگهبان به میزان دو برابر مورد نیاز معرفی شوند که نمایندگان بر اساس سوابق علمی و تجربی آن‌ها امکان انتخاب داشته باشند.»

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلام‌شهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی افزود: «ضرورت دارد رییس قوه قضاییه فرد جایگزین برای عضویت به عنوان حقوق‌دان شورای نگهبان را پیش از آن که در دستور کار صحن قرار گیرد، به مجلس معرفی کند و این طور نباشد که بعد از معرفی و زمانی که عضو مورد نظر به مجلس معرفی شد و در دستور کار قرار گرفت، فرد دیگری جایگزین شود.»

عمر مجلس دهم سه هفته دیگر به پایان می‌رسد و مجلس یازدهم از روز هفتم خرداد آغاز به کار می‌کند. به همین دلیل نمایندگان در واپسین روزهای مجلس دهم در تلاش هستند تا طرح‌ها و لایحه‌هایی که به نظرشان اولویت بیشتری دارند را به تصویب برسانند و با مجلس خداحافظی کنند. مجلس دهم تا روز ششم خرداد ۱۳۹۹، هفته‌ای سه روز در صحن علنی جلسه کاری دارد.